Felsefenin ortaya çıkışıyla adeta "ne olduğunu" açıkladığı ve "işlevine" işaret ettiği söylenebilir (Bkz. Felsefenin Doğuşu, Felsefe nedir?) İnsanın düşünme sürecinin tarihi, bütün bilimlerin içinden çıktığı temel olarak felsefenin, öncelikle insanın kendini anlama uğraşı, daha iyi yaşama ve mutlu olma çabası olduğu görülmektedir.
Felsefi Danışmanlık uygulamaların ilk öncülleri olarak kabul edilen Eskiçağ Felsefe okulları ve filozofların düşünceleri, felsefenin yaşam için /yaşamın içinde olduğunun ifadeleridir. (Bkz. Felsefi Danışmanlığın Öncülleri)
Hadot eski çağdaki felsefi söylemi "ruhsal alıştırmalar "olarak adlandırır. Ruhsal alıştırmaları "istemli, kişisel, ve bireyin dönüşümüne yönelik bir pratik" olarak tanımlar ve "her zaman felsefenin birbirine zıt iki tasavvuru" olduğunu; biri "söylem kutbuna vurgu yaparken "diğerinin "hayat tercihi kutbuna "vurgu yaptığını belirtir.
Somut yaşamla ilgili felsefe yapma formu Eskiçağ ile sınırlı değildir. Descartes'in meditasyonları okuyucunun görme biçimini değiştirmeyi amaçlayan ruhsal alıştırmalardır. Kant'ın etiği bir yaşama ve eyleme pratiği ilkeleridir.
Nietzsche, Foucault, ve Dewey gibi filozoflar da felsefenin değerinin günlük yaşama uygulanmasında yattığını ileri sürerler. Schopenhauer ve Wittgenstein felsefenin yaşama dünyamızdaki yerini ön plana çıkaran filozoflardır.
Kişinin kendini daha iyi tanıması ve nasıl bir yaşam sürdürmeyi istediğini incelemesi felsefi bir yaklaşımdır. Felsefi Danışmanlık kişinin kendini inceleme ve sorgulamasına, doğru değerlendirmeler yapmasına yardımcı olur. Kendini tanımayan ne yapacağını bilemez, bulamaz, tutarlı olamaz. Kişinin kendi hakkındaki bilgisinin artması dünyaya bakışını ve sorunlara yaklaşımını değiştirir.
Günümüz felsefi yaklaşımlarının ortak görüşü; Kişilerin günlük yaşamı, felsefi görüşlerinin dışavurumudur. Kişilerin tutumları, davranışları, duyguları, umutları, hayatla ilgili planları, hayattan ve başkalarından beklentileri, kaygıları, sıkıntıları ve sorunları "hayat görüşlerini" oluşturur.
Felsefi danışmanlar, danışanın yaşam biçimiyle ifade ettiği hayat görüşünde sorunlu alanları eleştirel olarak incelemesine, değer, anlam ve ahlak gibi evrensel sorunları keşfetmelerine yardımcı olurlar.
Felsefenin temel özelliği kavramların tanımlanması ve açıklanmasıdır. Felsefi Danışmanlar danışanlar ile kavramsal tartışmalar yaparak hayat görüşlerini kendilerine apaçık kılmaya, kendileri için gerçekten sorun olanın ne olduğunun ortaya çıkmasını sağlamaya çalışırlar.
Felsefi Danışmanlık, danışanın hayat görüşüyle karşı karşıya gelmesi ve eleştirel sorgulamasıyla, alışılmış anlamalarını görmesine, kişinin kendi gerçeklik anlayışıyla sınırlı olmayıp, bakış açısının ötesine geçmesine, yaşamı belirleyen sonsuz düşünceler ağına açık olmasını sağlayacak kişisel yolculuğuna ışık tutar. Felsefi danışmanlar için bu yol bilgeliğe doğru giden yoldur.
Her iki danışmanlık da bireyin somut dışa vuran yaşamını, deneyimlerini, korkularını ve umutlarını ele alırlar ancak farklı düzlemlerde yaklaşırlar, nedenleri ve kaynağı bakımdan farklı sorun alanlarında iş görürler. Felsefi danışmanlığın alanı kavramsal çözümleme, doğru akıl yürütme ve mantıksal tutarlılık gibi akıl ile ilgili olanlardır. Psikolojik danışmanlık ve psikoterapinin alanı ise duygusal, davranışsal ve bilişsel süreç ve işleyişlerdir.
Psikolojik danışmanlık, kişinin şu an içinde bulunduğu durumla ilgilidir. Felsefi danışmanlık kişinin kendisini aşmasına (bilgeliğe) şu an ki yaşamının ötesine odaklanır.
Felsefi danışmanlıkta psikoterapide görülen terapist-hasta ilişkisi yoktur. Danışan özerktir. Asıl olan kişiyi kendi özel gerçekliği içinde anlamlandırmaktır. Kişiyi kendi bağlamında tanımaktır.
Felsefi Danışmanlıkta belirli bir kuram, yöntem ve hazır reçetelerle iş görülmez tanı koymaz ve terapi yöntemleri kullanmaz; onun yerine diyalog yoluyla danışanın kendi kendine felsefi yanıtlara ulaşabileceği bir düşünme sürecini başlatır. Danışman ve danışan eşit iki taraf olarak felsefe yaparlar.
Felsefi danışmanlık kişide geçmişten gelen psikolojik nedenleri araştırmaz. Kişinin kavram dünyalarını, (kavramlar, kişinin dünyasını eleştirel sorgulaması olarak görülebilir,) dünya görüşlerini yorumladıkları bunları kendileri için açık ve anlaşılır kılıp, kendilerini aşmalarına yöneliktir.
